2.7. CMS DLE — Data Life Engine арқылы құрылған сайтты сүйемелдеу

1. DLE CMS деген не?

DLE (DataLife Engine) — көбіне жаңалық сайттары үшін қолданылатын жылдам әрі оңай басқарылатын CMS.

Функциялар:

• Контент жариялау (жаңалықтар, мақалалар)
• Категория мен пайдаланушыларды басқару
• SEO, кэш, модерация
• Плагиндер мен шаблондар арқылы кеңейту

---

2. Сайтты сүйемелдеу негіздері

Админ-панельге кіру:

https://example.kz/admin.php

Кіру үшін: логин мен құпиясөз керек (әдетте орнату кезінде жасалады)

Контентті өңдеу:

• Жаңалық қосу:
  Admin → Жаңалық қосу (Добавить новость)
• Редакциялау:
  Жаңалықтар тізімінен керекті жазбаны тауып, редактировать

Кэш тазалау:

• Админка → «Системные настройки» → «Очистка кэша»
• Немесе FTP арқылы: /engine/cache/, /engine/data/ ішіндегі .tmp және .php файлдарды өшіруге болады

---

3. Сайтты хостингке орналастыру

---

Не қажет:

• DLE CMS орнатылған дайын сайт (файлдары мен SQL-дамп)
• CPanel немесе басқа панелі бар хостинг
• Домен
• FTP немесе File Manager

---

Қадам 1: Сайт файлдарын жүктеу

1. CPanel → File Manager → public_html ішіне кіріңіз
2. dle_site.zip архивті жүктеңіз
3. Архивті шешіңіз (Extract)

Нәтижесінде мынадай файлдар болады:
index.php, engine/, templates/, uploads/, .htaccess

---

Қадам 2: Дерекқорды импорттау

1. CPanel → MySQL Databases
   • Жаңа база жасаңыз (мыс: dle_db)
   • Пайдаланушы мен құпиясөз жасаңыз
   • Барлық құқықты беріңіз
2. CPanel → phpMyAdmin
   • Жаңа базаға кіріңіз
   • «Import» → SQL файлды таңдаңыз (dle.sql)
   • «Go» басыңыз

---

Қадам 3: Конфигурацияны баптау

Файл: /engine/data/dbconfig.php

Мынадай ішкі мазмұнды өзгертіңіз:

<?php
$dbconfig = array (
  "host" => "localhost",
  "name" => "dle_db",
  "user" => "dle_user",
  "pass" => "құпиясөз",
  "prefix" => "dle",
  "charset" => "utf8",
);
?>

---

Қадам 4: .htaccess файлын тексеру

Drupal, WordPress сияқты, DLE де SEO-friendly URL үшін .htaccess пайдаланады.

Мысалы:

RewriteEngine On
RewriteBase /
RewriteCond %{REQUEST_FILENAME} !-f
RewriteCond %{REQUEST_FILENAME} !-d
RewriteRule ^([^?]*)$ index.php

---

Қадам 5: Сайтты тексеру

Браузерге доменіңізді жазыңыз:

https://example.kz/

Егер бәрі дұрыс жасалса — сайт жұмыс істейді.

---

4. Қосымша сүйемелдеу қадамдары

Қажет іс	Қалай жасау керек
Қолданушы қосу	Admin → Пользователи → Добавить
Дизайн өзгерту	/templates/ ішіндегі шаблонды өзгерту
Плагин қосу	/engine/modules/ папкасына жүктеу
Кэш тазалау	Admin → Системные настройки → Очистка кэша
Қауіпсіздік	admin.php атауын өзгерту (мыс: control123.php)

---

Практикалық тапсырма

Тапсырма:

• DLE сайт архиві мен SQL-дампты хостингке орналастырыңыз
• Конфигурацияны реттеңіз
• Админкаға кіріп, жаңалық жариялаңыз
• Кэшті тазалап, нәтижені тексеріңіз