Joomla-ны орнату үшін не керек?

Қажетті құралдар:

• Веб-сервер (Apache немесе Nginx)
• PHP (8.0 немесе жаңарақ)
• MySQL дерекқоры
• Joomla ресми сайтынан жүктелген Joomla пакеті
• Жергілікті сервер: XAMPP, Laragon, OpenServer немесе хостинг

---

Практика: Joomla-ны орнатып көру

Хостинг панелі арқылы орнату үшін хостинг мәзірің Приложения — все приложения-веб joomla v x.x. таңдап қажетті баптауларын жасап орната аламыз.

Ал басқа серверде немесе хостингке орнату қадамдары:

1. XAMPP немесе басқа жергілікті серверді орнату.
2. htdocs ішіне joomla атты папка жасау.
3. Joomla-ны ресми сайттан жүктеп, сол папкаға көшіру.
4. Браузерде: http://localhost/joomla ашу.
5. Орнату нұсқаулығын орындау:
   • Сайттың аты, әкімші логин/пароль, база атауы.
6. Орнатудан соң, Админ-панельге кіріңіз: http://localhost/joomla/administrator

Сайт әкімшілігіне өту

Басқару тақтасы / Панель управления

Мұнда сіздің сайтыңыздың негізгі басқару батырмалары орналасқан:

Орысша	Қазақша
Панель управления	Басқару тақтасы
Сайт	Сайт беті
Пользователи	Пайдаланушылар
Материалы	Мақалалар (контент)
Меню	Мәзірлер
Компоненты	Компоненттер (кеңейтімдер)
Расширения	Кеңейтімдер (Extensions)
Система	Жүйе / жүйелік баптаулар

---

Мақала жасау (Создать материал)

Қадамдар:

1. Жоғарғы мәзірден → Материалы → Создать материал
2. Заголовок: мақаланың атауын жазыңыз
3. Редактор: мәтінді енгізіңіз
4. Состояние: Опубликовано (жарияланғанын білдіреді)
5. Сохранить и закрыть басыңыз

Мақала Frontend бетінде (сыртқы бетте) көрінеді.

---

Мәзір жасау (Меню → Создать пункт меню)

Қадамдар:

1. Меню → Главная → Создать пункт меню
2. Название пункта меню: “Біз туралы”
3. Тип пункта меню → Материалы → Один материал
4. Бұрын жасалған мақаланы таңдаңыз
5. Сақтап, сайтта мәзір арқылы шығуын тексеріңіз

---

Модуль қосу (Расширения → Модули → Создать)

Мысалы, бүйір блокқа хабарлама қосу:

1. Расширения → Модули → Создать
2. Таңдаңыз: HTML-код (Произвольный)
3. Заголовок: «Сәлем, әлем!»
4. Позиция: right, sidebar, т.б.
5. Мәтін енгізіп, Сохранить

---

Шаблон баптау (Система → Шаблоны → Стили сайта)

1. Cassiopeia шаблонын таңдаңыз (әдепкі)
2. «Изменить стиль шаблона» арқылы логотип, түс, қаріп өзгертіңіз
3. Сохранить

---

Кеңейтімдер орнату (Расширения → Установка)

Кеңейтім — қосымша компонент, модуль немесе плагин:

1. Расширения → Установка
2. Joomla кеңейтімін zip форматында жүктеп, орнатыңыз
3. Жаңа компонент менюге қосылады

---

Қорытынды кесте:

Интерфейс (Орысша)	Мағынасы (Қазақша)
Панель управления	Басқару тақтасы
Материалы	Мақалалар
Меню	Мәзір
Компоненты	Компоненттер
Расширения → Модули	Модульдер
Система → Шаблоны	Шаблондар (дизайн)
Расширения → Установка	Кеңейтім орнату

---

Joomla сайтты серверге көшіру және сүйемелдеу

---

Сабақтың мақсаты:

• Joomla сайтты жергілікті серверден (localhost) хостингке көшіруді үйрену
• FTP, phpMyAdmin, конфигурация файлдарымен жұмыс жасау
• Сайтты сүйемелдеу және қауіпсіздік шараларын қолдану

---

Қажетті құралдар:

Құрал	Сипаттамасы
Joomla CMS	Дайын веб-сайт (localhost-та)
FTP клиент	FileZilla
phpMyAdmin	Дерекқорды басқару құралы
Хостинг	CPanel немесе VestaCP, ISPmanager
Домен	(мысалы, mysite.kz)

---

1. Дерекқорды экспорттау

Жергілікті серверде (localhost):

1. http://localhost/phpmyadmin ашыңыз
2. Joomla сайтыңыздың дерекқорын таңдаңыз (мысалы: joomla_db)
3. Жоғарыда Экспорт → Quick → Format: SQL → Жүктеп алыңыз

Файл атауы: joomla_db.sql

---

2. Файлдарды көшіру

1. htdocs/joomla/ ішіндегі барлық файлдарды таңдаңыз
2. FileZilla ашып, FTP деректерімен серверге қосылыңыз
3. /public_html/ немесе /www/ ішіне файлдарды жүктеңіз

Маңызды: .htaccess файлы да көшірілсін

---

3. Дерекқорды серверге импорттау

Хостинг панелі арқылы:

1. CPanel → MySQL Databases → Жаңа база жасаңыз (мысалы, joomla_live)
2. Қолданушы қосыңыз және оған толық рұқсат беріңіз
3. phpMyAdmin → база ашу → Import → joomla_db.sql жүктеңіз

---

4. configuration.php файлын өзгерту

Серверде /configuration.php файлын ашып, келесі жолдарды жаңартыңыз:

phpКопироватьРедактироватьpublic $host = 'localhost'; // немесе нақты хост аты
public $user = 'user_name'; // дерекқор қолданушысы
public $password = 'password'; // дерекқор құпиясөзі
public $db = 'joomla_live'; // жаңа дерекқор атауы
public $log_path = '/home/username/public_html/logs';
public $tmp_path = '/home/username/public_html/tmp';

---

5. Доменге байланысты тексеру

• Егер сайт ішкі қалтада (/joomla/) тұрған болса, .htaccess ішінен RewriteBase параметрін тексеріңіз
• Site → Global Configuration → SEO Settings бөлімін де қарап шығыңыз

---

6. Сайтты сүйемелдеу және қорғау

Жаңартулар:

• Компоненттер, шаблондар мен Joomla ядросын үнемі жаңартыңыз

Қауіпсіздік кеңестері:

• /administrator бетіне 2FA немесе .htpasswd қорғау орнатыңыз
• backup папкасы, installation қалса — жойыңыз
• Akeeba Backup, Admin Tools сияқты кеңейтімдер пайдаланыңыз

Резервтік көшіру:

• Akeeba Backup көмегімен автоматты көшірме алыңыз
• Серверде cron-job орнатыңыз

Мониторинг және лог:

• System → Global Configuration → Logging белсенді болсын
• Watchful, MyJoomla сияқты SaaS құралдарды қолданыңыз

---

Қорытынды

Кезең	Нәтиже
Дерекқор экспорт/импорт	Барлық контент, категориялар сақталады
FTP арқылы жүктеу	Сайт құрылымы мен дизайн толығымен көшіріледі
Config баптауы	Сайт жаңа серверде жұмыс істейді
Қауіпсіздік	Сайт хакерлерден қорғалған
Сүйемелдеу	Сайт үнемі жаңарып, архивтеледі

---

Үй тапсырмасы (практика):

1. Сайтты demo хостингке жүктеп, жұмыс істейтінін тексеріңіз
2. Akeeba Backup орнатып, резерв жасау жаттығуын жасаңыз
3. configuration.php ішін қолмен өзгертуді жаттығыңыз

Үй тапсырмасы:

1. 2 мақала қосыңыз (мысалы: «Біздің қызмет», «Жаңалық»).
2. «Байланыс» деген мәзір қосыңыз.
3. Бір модуль жасап, сайттың бүйір жағына орналастырыңыз.
4. Cassiopeia шаблонын баптап, логотип қойыңыз.