2.4. Шаблондар мен қосымшалар

1. Шаблон деген не?

Template (шаблон) – сайттың бет көрінісі, дизайны, орналасуы, түстері мен стильдерін басқаратын жүйе.
Joomla сайтта әр бет шаблон арқылы көрінеді.

Жауапты:

• Қаріптер, түстер, фон
• Мәзірдің орналасуы
• Блоктардың позициясы (header, sidebar, footer)

---

2. Стандарт шаблонмен жұмыс

Орысша панельде:

1. Система → Стили шаблонов сайта
2. Ашылған бетте стандарт шаблон – Cassiopeia болады
3. Тінтуірмен үстінен шертіп, ашыңыз
4. Мұнда логотипті, түстерді, қаріптерді өзгерте аласыз
5. Өзгертсеңіз — Сохранить и закрыть

---

3. Жаңа шаблон орнату

Joomla шаблон .zip форматында болады
Шаблондарды мына жерден алуға болады:

• joomshaper.com – SP шаблондар
• joomlart.com – T4 Framework
• astroidframework.com

Орнату жолы:

1. Расширения → Установка → Загрузить файл пакета
2. .zip шаблон архивін жүктеңіз
3. Орнатылған соң: Система → Стили шаблонов → По умолчанию жасаңыз

---

4. Модуль позицияларын көру

Сайттағы модульдер қай жерде орналасқанын көру үшін:

1. Система → Общие настройки → Шаблоны
2. «Предпросмотр позиций модулей» → Включить
3. Сақтап, сайтқа мына сілтемені енгізіңіз:

http://mysite.kz/?tp=1

Позициялар: position-1, footer, sidebar, т.б.

---

5. CSS өзгерту (қолмен)

1. /templates/yourtemplate/css/ ішінде custom.css деген файл жасаңыз
2. Мысалы:

body {
  background: #f2f2f2;
}
h1 {
  color: darkblue;
}

Бұл – сайттың фонын, тақырыптың түсін өзгертуге мүмкіндік береді.

---

6. Кеңейтімдер (Extensions) жүйесі

Joomla 3 түрлі кеңейтіммен жұмыс істейді:

Түрі	Атауының мысалы	Не үшін керек
Компонент	com_content, com_users	Негізгі қызмет (мақала, байланыс)
Модуль	mod_login, mod_menu	Мәзір, блок, форма
Плагин	Authentication, SEF URL	Жүйелік әрекеттер, өңдеу

---

7. Кеңейтім орнату

1. Расширения → Установка → Загрузить файл пакета
2. .zip файл таңдаңыз → ОК

Таңдаулы кеңейтімдер:

Кеңейтім	Қызметі
Akeeba Backup	Сайттың резервтік көшірмесі
JCE Editor	Кеңейтілген мәтіндік редактор
SP Page Builder	Drag & Drop бет жасау
OSMap	XML Sitemap (SEO)
Phoca Gallery	Сурет галереясы

---

8. Қауіпсіздік және техникалық қызмет

Кеңейтімдерді тек ресми көздерден алыңыз
Үнемі жаңартыңыз
Қосымша компонент қажет болмаса — жойыңыз

Жою үшін:

1. Расширения → Управление → Управление
2. Кеңейтімді таңдаңыз
3. Удалить

---

Қорытынды

Қадам	Нәтиже
Шаблонды басқару	Сайттың дизайны толық бақыланады
Кеңейтім орнату	Жаңа функциялар қосылады
Позициялармен жұмыс	Модульдер нақты жерге қойылады
CSS өзгерту	Өзіңізге ыңғайлы стиль жасау
Қауіпсіздік	Сайт шаблоны мен кеңейтімдері қауіпсіз

---

Үй тапсырмасы

• Helix Ultimate шаблонын орнатып, бір модуль орналастырыңыз
• JCE Editor плагинін қосыңыз және TinyMCE-мен салыстырыңыз
• .css арқылы өз стиліңізді жасаңыз
• Akeeba Backup арқылы резерв жасап көріңіз